آمادگی خانوار در مقابل با بلایا قسمت اول


اهمیت مخاطرات طبیعی
جمهوری اسالمی ایران با مساحت ۱۶۴۸۰۰۰ کیلومتر مربع و جمعیت بیش از ۸۰ میلیون نفر در جنوب غرب آسیا واقع شده است. در میان ۴۰ نوع مختلف از بلایای مشاهده شده در نقاط مختلف جهان، ۳۱ نوع در ایران شناسایی شده است. بلایای طبیعی عمده در ایران عبارتند از: زلزله، سیل، خشکسالی، رانش زمین، بیابانزایی،جنگلزدایی و توفان. ایران در معرض انواع مخاطرات طبیعی و انسان ساخت قرار دارد.

در کشور، در هر سال به طور متوسط: ۲۵۰ مخاطره طبیعی روی میدهند. ۳۰۰۰ نفر در اثر این مخاطرات کشته میشوند. ۹۰۰۰ نفر دچار مصدومیت فیزیکی میشوند. این در حالی است که: ۱/۵ میلیون نفر تحت تأثیر قرار میگیرند.
افراد فقیر، معلولان، سالمندان، زنان باردار و کودکان، آسیبپذیرترین گروهها در برابر بلایا هستند. حدود ۹۷ درصد ساختمانهای روستایی ایران در برابر زلزله مقاوم نیستند. توسعه سریع شهرنشینی باعث شده تا بسیاری از ساکنین روستاها در حاشیه شهرهای بزرگ ساکن شوند که از مقاومت و آمادگی لازم برار بلایا برخوردار نیستند. در توسعه شهرهای کشور مبانی کاهش خطر بلایا بهدرستی رعایت نمیشوند. آمادگی خانوارهای ایرانی در برابر بلایا، بهطور متوسط، تنها ۸ درصد است. با درنظرگرفتن این موارد، ضروری است خانوارها برای مقابله با هرگونه مخاطره آماده باشند.

تعاریف:
مخاطره چیسـت؟
مخاطره اتفاق فیزیکی یا پدیدهای است که میتواند بالقوه خسارات زا باشد البته نه الزاما مالی یا عملکردی باشد. مخاطرات به انواع زیر تقسیم میشوند:
مخاطرات طبیعی که به سه دسته زیر تقسیم میشوند:
با منشاء زمینی مانند زلزله، آتشفشان، سونامی
با منشاء آب وهوایی مانند سیل، توفان، خشکسالی، رانشزمین
با منشاء زیستی مانند همه گیری گسترده بیماریها (وبا، آنفلوآنزا و …)

مخاطرات انسان سـاخت: که منشاء آنها فعالیتهای بشر است و میتواند عمدی یا غیرعمدی باشد، مانند آلودگیهای صنعتی، انتشار مواد هستهای و رادیواکتیو، زباله های سمی، شکستن سدها، حوادث حمل و نقل، حوادث صنعتی، انفجار و آتشسوزی.
آسیب پذیری چیست؟
آسیب پذیری همان شرایطی است که باعث میشود ما در اثر یک مخاطره آسیب ببینیم. مثال: زلزله خود به خود بد نیست، بلکه عدم آمادگی و مقاوم نبودن ساختمانها آن را خطرناک میکند.

در چهار زمینه زیر میتوانیم آسیب پذیر باشیم:
آسیب پذیری سازه ای: مثل مقاوم نبودن دیوارها، سقفها و ستونها
آسیب پذیری غیرسازه ای: مثل محکم نبودن کمد به دیوار، فرسوده بودن سیم های برق، بسته بودن مسیرهای خروج اضطراری و غیره
آسیب پذیری فردی: مثل سالمند بودن، بارداری، کودک بودن، معلولیت و بیماری
آسیب پذیری عملکردی: مثل نداشتن برنامه تخلیه، نداشتن کیف اضطراری و غیره
ظرفیت چیست؟
ظرفیت عبارت از عوامل مثبتی است که توانایی ما را برای مقابله با مخاطرات افزایش میدهند. مثل داشتن اطلاعات کافی، وجود کیف اضطراری در خانه و …
خطر چیست؟
هر چقدر احتمال وقوع یا مواجهه با یک مخاطره و شدت آن و همچنین آسیب پذیری ما بیشتر بوده و آمادگیمان کمتر باشد، احتمال اینکه کشته یا مجروح شویم و یا اموالمان آسیب ببیند، بیشتر است. در این صورت میگوییم ما با خطر بالایی مواجه هستیم.

مدیریت خطر بلایا
افراد مختلف برای مدیریت خطر بلایا نظرات مختلفی دارند. برخی معتقدند که تمام کارها را باید دولت انجام دهد، برخی معتقدند که تمام کارها به عهده مردم است و گروهی هم معتقدند که مردم و دولت باید با همکاری هم اقدامات ایمنسازی و کاهش خطر را انجام دهند.
تجربه دنیا چه در کشورهای توسعه یافته مثل کانادا، انگلستان و … و چه در کشورهای در حال توسعه مثل کشورهای آفریقایی و آمریکای جنوبی بیان میکند که مردم نقش بسیار مهمی در مدیریت و کاهش خطر بلایا دارند.


جلسه برنامه ریزی خانوار در برابر بلایا:
هر ۳ ماه یکبار
کلیه اعضای هر خانوار باید حداقل یکبار در سال ترجیحا دور هم جمع شوند و درباره مسایل زیر بحث و گفتگو کنند:
چه مخاطراتی خانوار را تهدید میکند؟
مهمترین این مخاطرات کدامند؟
خانواده چه راهحلهایی را باید مورد توجه قرار دهد تا برای مدیریت این مخاطرات آماده باشد؟
دقـت کنید که در این جلسه، باید تمام اعضای خانوار حضور داشته باشند،
شامل پدر، مادر، فرزندان، پدربزرگ و مادربزرگ و هر کس دیگری که با آن خانواده زندگی میکند.
چرا مردم؟
مردم هر محله، بهتر از هر کسی محله خود را میشناسند.
هر کس خانه خود را بهتر از دیگران میشناسد.
مردم اولین کسانی هستند که در صورت وقوع حادثه، به اعضای خانواده و همسایگان خود کمک میکنند.

رسم نقشه خطر:
رسم نقشه خطر، روش آموزشی است که در کشورهای مختلف از جملــه ژاپن و همچنین کشور خودمان در استانهای گلستان، کرمان و تهران بسیار موثر بوده است. در این روش، شما مشارکت تمام خانواده را جلب میکنید و خانواده شرایط خطر خود را با تصویر میبیند. ضمنا در اطراف نقشه، به خانواده موارد مهم را یادآوری میکنید. برای رسم نقشه میتوانید مراحل زیر را طی کنید:
تصور کنید خانه را از بالا، بدون سقف می بینید دیوار دور خانه ، در ورودی
دیوارهای آشپزخانه، اتاقها، هال، سرویس و …
نقاط خطر با ضربدر (×) قرمز نقاط خطر جاهایی است که احتمال سقوط اشیا و شکستن شیشه و … وجود دارد
نقاط امن برای پناه گرفتن با بعلاوه (+) سبز ،نقاط امن مانند چارچوب درهای محکم، گوشه های اتاق و کنار ستونها و …
سعی کنید نقاط خطر را برطرف کنید و آنها را تبدیل به بعلاوه (+) آبی کنید.
نقشه منطقه/محله:
به ترتیب رسم کنید:
محدوده منطقه/محله
مناطق مهم منطقه/محله مدرسه، مسجد، پل و غیره با بعلاوه (+) مشکی
خانه خودتان با ضربدر (×) آبی

مسیر سیل با فلش (←) قرمز
مناطق امن با دایره (O)سبز
مسیر فرار با فلش (←) آبی
ارزیابی خطر سازه ای:
مهمترین عامل مرگ در بلاهای طبیعی در ایران، خراب شدن ساختمانهای غیرمقاوم اســت. سازه هر منزل عبارت است از دیوارها، سقفها و ستونها.لازم است مقاومت سازه هر منزل در برابر مخاطرات مهم بهخصوص زلزله، سیل و توفان توسط یک فرد متخصص بررسی شود. توصیه میشود این کار سالانه تکرار شود. در صورتی که به نظر یک متخصص، منزل شما از مقاومت الزم برخوردار نیست، اقدام به مقاومسازی آن کنید. البته بهتر است در زمان خرید یا ساخت یک منزل معیارهای مقاومت در برابر بلایا به دقت سوال و رعایت شود. الزام است که هر خانوار با موارد زیر آشنا باشد و آن را از آژانس مسکن، سازنده و یا مهندس مربوطه سوال کند:
استاندارد ساخت ساختمانها در خصوص زلزله به آیین نامه ۲۸۰۰ معروف است.
در خصوص سیل، الزام است که ساختمان در حریم رودخانه ها ساخته نشود
و در مناطق سیلخیز با محاسبه اینکه در صورت وقوع سیل، سطح آب به چه میزان بالا خواهد آمد، ارتفاع ساختمان از زمین محاسبه میشود.
درخصوص توفان، بسته به پیشبینی سرعت باد، مقاومت مورد نیاز سازه توسط مهندسین تعیین میشود

بدون نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *