آموزش حرکت در افراد دارای ناتوانی ناشی از ضایعات نخاعی (قسمت اول)


تعریف:
ضایعات نخاعی بسته به محل آسیب به نخاع در سه سطح گردنی، سینه ای و کمری تقسیم میشود.
اهمیت موضوع:
آمارها نشان دهنده افزایش تعداد افراد دچار ضایعه نخاعی بوده و از عمده دلایل آن تصادفهای جاده ای را میتوان نام برد. اقدامات کاردرمانی در ۴۸ ساعت اولیه بروز آسیب آغاز میشود و یکی از اهداف آن کاهش خطر عوارض حاصل از بی حرکتی و عدم فعالیت است. از آنجایی که بیماران نخاعی نمیتوانند همانند قبل از ضایعه حرکت کنند، مفاصل آنها ممکن است سفت شده و آنطور که باید، نتوانند خم و راست شوند. اما انجام حرکات دامنه حرکتی میتواند باعث افزایش جریان خون شده و خطر تشکیل لخته های خونی را کاهش دهد. اگر خود بیمار قادر به انجام تمرینات دامنه حرکتی نباشد، متخصصین باید نحوه اجرای تمرینات لازم را به اعضای خانواده و پرستاران او آموزش دهند.

علائم و نشانه ها:
شرایطی از قبیل سن، وزن، عملکرد ذهنی، هوشی، مشکلات دیگر پزشکی،کوتاهی های عضلانی، ضعف عضلانی و غیره میتوانند در توانایی عملکردی
بیمار موثر باشند. ولی به طور کلی میزان توانایی بیماران قطع نخاعی با توجه به محل و سطح ضایعه را میتوان به شرح زیر تقسیم نمود:

تتراپلژی یا فلج چهار اندام:
در این آسیب اصولا قطع نخاع در نیمه بالایی مهره گردن شماره ۱ تا ۳ (c1 تا c3) رخ میدهد در این بیماران عمل بلع، صحبت کردن، دمیدن و کنترل گردن حفظ شده است.
نقش کاردرمان: آموزش پرسنل درمانی در زمینه مراقبتهای پوستی برای جلوگیری از ایجاد زخمهای بستر، انجام تمرینات دامنه حرکتی اندام فوقانی، تجویز و تنظیم وسایل کمکی و قرار دادن مفاصل بیمار در وضعیت مناسب است.
این بیماران، قابلیت انجام اعمال زیر را دارند:
با استفاده از وسایل کمکی، قادر به تغییر زوایای نشستن و تغییر وضعیت خواب خود هستند.
با کمک وسایل الکترونیکی پیشرفته که حساس به تنفس هستند، میتوانند صندلی چرخدار را حرکت دهند.
با استفاده از تلفنهای بلندگودار و نیز تلفنهای دارای شمارهگیر اتوماتیک میتوانند افراد خانواده را در صورت نیاز مطلع نمایند.
توانایی شرکت در فعالیتهای هنری و بازی های الکترونیکی و نیز مطالعه با استفاده از وسایل پیشرفته الکترونیکی را دارند.
لازم به ذکر است که این افراد دچار فلج کامل تنه، اندام فوقانی و تحتانی هستند و لذا برای انجام اعمال روزمره زندگی و رفع مشکلات تنفسی وابسته بوده و نیاز به مراقبت تمام وقت دارند.

آسیب در سطح مهره چهارم گردنی (C4)
در این سطح از ضایعه، بیمار قادر به نوشیدن مایعات با نی به شرطی که شخص دیگری نی را نگه دارد، است. این افراد قادرند پوست خود را با کمک آیینهای که توسط شخصی نگهداشته شده است وارسی کنند.
همچنین قادر به حرکت صندلی چرخدار الکترونیکی هستند. به دلیل وجود مشکلات تنفسی نیاز به دستگاه کمک کننده تنفسی داشته و همچنین به مراقبت تمام وقت احتیاج دارند.
آسیب در سطح مهره پنجم گردنی (C5)

این عصب به عضلات شانه، دوسر بازو و خم کننده های بازو عصب دهی میکند و بالا آوردن بازو از طرفین تا زاویه ۹۰ درجه، چرخاندن بازو به خارج، خم کردن آرنج، چرخش ساعد به خارج و پایین آوردن استخوان کتف را بر عهده دارد. لذا بیماران با ضایعه نخاعی سطح مهره پنجم گردنی(C5 )با استفاده از اسپلینت راچت پشتیبانی بازویی متحرک یا اسلینگ آویزان برای کمک به (استقلال در عمل غذاخوردن)، اسپلینت پشت مچ دست و ابزار دیگر مثل بشقاب لبه بلند و ظروف عمیق، نگهدارنده فنجان و لیوان و نیز قاشق و چنگال با دسته زاویه دار، قادر به تغذیه خود خواهند بود. همچنین شستن صورت، مسواک زدن و آمدن به حالت نشسته از خوابیده، این افراد نیازمند به حداکثر کمک برای پوشیدن لباسهای پایین تنه و نظافت شخصی هستند.
در این ضایعه، افراد قادر به حرکت دادن صندلی چرخدار الکتریکی بر روی سطوح تا حدی ناهموار بوده و همچنین قادر به کم کردن فشار بر پوست به وسیله تغییر وضعیت و تغییر زاویه صندلی چرخدار با کمک سیستم های الکترونیکی به کار رفته در صندلی چرخدار هستند. این افراد قادر به فشار دادن کلیدهای کیبورد، دکمه های بزرگ تلفن، ورق زدن کتابها با استفاده از وسایل کمکی مخصوص هستند. این افراد ممکن است پس از انجام تغییرات زیاد در ساختمان اتومبیل و تطابقهای لازم قادر به رانندگی باشند.
همچنین عمل عضلانی و ذخیره تنفسی در آنها بسیار کم است و نیز برای انتقال از صندلی چرخدار به تخت خود و بالعکس و نیز برای وارسی پوست خود نیاز به کمک دارند.

پایان قسمت اول

بدون نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *